Sẹo Bỏng Phì Đại: Tại Sao Hình Thành Và Điều Trị Như Thế Nào? #0912

Dr. Khoa Trần

Sẹo bỏng phì đại là gì?

Sẹo bỏng phì đại là dạng sẹo dày, nhô cao lên khỏi bề mặt da, thường xuất hiện sau những vết bỏng sâu hoặc bỏng có thời gian lành kéo dài. Khác với sẹo lồi, sẹo phì đại không lan ra khỏi ranh giới tổn thương ban đầu, nhưng vẫn gây mất thẩm mỹ, đỏ – cứng – ngứa và đôi khi gây đau.

Sẹo phì đại là phản ứng tăng sinh collagen quá mức trong giai đoạn da hồi phục. Nếu điều trị sớm, khả năng cải thiện rất cao.

Nguyên nhân hình thành sẹo bỏng phì đại

1. Bỏng sâu (độ II sâu – độ III)

Khi tổn thương ăn sâu xuống lớp bì, da mất khả năng tự tái tạo bình thường. Cơ thể phải sản xuất lượng lớn collagen để lấp khoảng trống, dẫn đến sẹo dày và cứng.

2. Vết bỏng lành chậm hơn 2–3 tuần

Các nghiên cứu cho thấy:
Nếu vết thương lành quá lâu, nguy cơ tạo sẹo phì đại tăng mạnh vì mô hạt bị kích thích viêm kéo dài.

3. Viêm nhiễm hoặc chăm sóc sai cách

Nhiễm trùng
Gỡ mài sớm
Sử dụng các chất gây kích ứng
đều khiến mô da viêm mạnh → sản sinh collagen mất kiểm soát.

4. Cơ địa và yếu tố di truyền

Người có màu da sẫm, trẻ tuổi hoặc tiền sử sẹo phì đại ở vùng khác sẽ có nguy cơ rất cao bị sẹo phì đại sau bỏng.

5. Vị trí vết bỏng

Các vùng dễ co kéo như:

Ngực
Vai
Lưng
Cổ
Khuỷu – đầu gối
là những vị trí dễ tạo sẹo phì đại nhất.

Dấu hiệu nhận biết sẹo bỏng phì đại

1. Sẹo đỏ hoặc hồng, sẫm màu hơn da xung quanh

Giai đoạn sớm thường thấy da đỏ, nóng nhẹ, thậm chí ngứa rát.

2. Sẹo gồ lên, cứng và dày

Sờ vào cảm giác chắc, căng cứng, có thể đau khi ấn.

3. Không lan ra ngoài phạm vi bỏng

Đây là điểm phân biệt sẹo phì đại với sẹo lồi – vốn phát triển tràn lan vượt khỏi vùng tổn thương.

4. Có thể gây hạn chế vận động

Nếu sẹo nằm trên vùng khớp hoặc vùng da căng, sẹo sẽ “kéo” da gây khó chịu hoặc co rút.

Điều trị sẹo bỏng phì đại như thế nào?

Việc chọn phương pháp phụ thuộc vào:
– Mức độ phì đại
– Vị trí
– Thời gian hình thành
– Cơ địa của bệnh nhân

Dưới đây là các phương pháp phổ biến và an toàn:

1. Silicone – miếng dán hoặc gel

Là tiêu chuẩn vàng trong kiểm soát sẹo phì đại mới hình thành.
Tác dụng: làm mềm, giảm đỏ, giảm chiều cao của sẹo.
Phù hợp: sẹo mới dưới 6 tháng.

2. Laser fractional CO2 hoặc laser xung nhuộm (PDL)

Hai nhóm laser này đang được sử dụng rộng rãi tại các bệnh viện da liễu lớn.
Công dụng:

Giảm đỏ
Làm phẳng sẹo
Tăng độ đàn hồi da
Cải thiện cấu trúc mô sẹo

Laser thường mang lại hiệu quả tốt nhất cho sẹo từ 3–12 tháng tuổi.

3. Tiêm Corticoid nội sẹo (Kenalog, Triamcinolone)

Dùng khi sẹo phì đại dày, cứng và gây ngứa đau nhiều.
Hiệu quả:

Làm mềm và xẹp sẹo nhanh
Giảm viêm
Ngăn sẹo dày thêm

Cần bác sĩ chuyên khoa thực hiện để tránh tác dụng phụ như lõm da hoặc giãn mạch.

4. Tiêm 5-FU hoặc phối hợp 5-FU + Corticoid

Áp dụng cho sẹo phì đại lớn, dày hoặc tái phát.
Phối hợp này cho hiệu quả cao hơn tiêm corticoid đơn thuần.

5. Phẫu thuật sửa sẹo

Dùng cho các trường hợp sẹo gây:

Co rút mạnh
Biến dạng
Hạn chế vận động

Sau phẫu thuật, thường kết hợp thêm laser hoặc silicone để ngăn tái phát.

6. Sóng RF vi điểm (RF Microneedling)

Giúp phá mô xơ, làm mềm sẹo, cải thiện độ đàn hồi.
Thích hợp cho sẹo phì đại cứng hoặc lâu năm.

7. Chăm sóc tại nhà hỗ trợ

Không thay thế điều trị chuyên môn nhưng có thể giúp giảm tiến triển sẹo:

Massage sẹo đúng cách
Dưỡng ẩm
Che chắn nắng (tia UV làm sẹo đỏ, thâm hơn)
Giữ ẩm da bằng sản phẩm lành tính

Điều trị sẹo bỏng phì đại có hiệu quả không?

Sẹo bỏng phì đại hoàn toàn có thể cải thiện rõ rệt nếu điều trị sớm, đúng phương pháp và theo dõi liên tục.
Sẹo càng lâu năm → điều trị càng mất thời gian, hiệu quả giảm dần.

Vì vậy tốt nhất nên bắt đầu điều trị từ 4–12 tuần sau khi vết bỏng lành da.